Bez kategorii

Lęk przed porażką

Obecnie żyjemy w czasach, gdzie wartością nadrzędną stały się pieniądze czy prestiż pozycji społecznej oraz zawodowej. Nie trudno dostrzec jak wielu z nas poświęca życie osobiste dla pracy, realizowania swoich pasji czy rozwoju. A do tego media stale promują ideę dążenia do sukcesu (Brycz,2006). Jak możesz zauważyć, w wielu programach telewizyjnych oglądamy historię osób, których życie przypomina sielankę. Tak bynajmniej widzimy to z naszej strony ekranu telewizora. Niestety rzadko zastanawiamy się, ile wyrzeczeń stoi za tym sukcesem. Często wzorujemy się na tych osobach, wprowadzając ich styl bycia w swoje życie. Próbujemy kopiować coś, co nie do końca nam odpowiada.

Presja zwyciężania jest ogromna, wymaga się od nas przecież, abyśmy zwyciężali niemal stale i wszędzie (Mańkowski,2012). Ponadto, kult człowieka sukcesu często mija się z rzeczywistością, a kreowany ideał jest po prostu niemożliwy do osiągnięcia, przez co nie trudno o doznanie porażki (Kolber, 2016). Być może obawiamy się jej właśnie dlatego, że gdzieś w głębi duszy zdajemy sobie z tego sprawę jeszcze zanim zaczynamy biegać za wiatrakami.

Dlaczego tak bardzo boimy się porażki? Zwróćmy uwagę choćby na wychowanie – stawianie dziecku zbyt wysokich wymagań czy karcenie za każdy błąd, które mogą sprzyjać budowaniu postawy dążenia do sukcesu czy spełniania oczekiwań rodziców (Brycz,2006).

Lęk niejedno ma oblicze

Wskazuje się, że lęk przed porażką możemy rozpatrywać na wiele różnych sposobów. Czego ludzie się najczęściej obawiają? Jakie przewidujemy wobec tego konsekwencje porażki?

Poczucie wstydu, dezaprobata bliskich czy ważnych osób, spadek samooceny, niepewność wobec przyszłych zdarzeń czy obojętność czy utrata zainteresowania ze strony ważnych dla nas osób (Conroy, Willow, Metzler, 2002).

Chyba żaden z powyższych czynników nie budzi naszego zdziwienia. Jeśli stale słyszymy podczas obiadów rodzinnych o sukcesach naszej kuzynki, to możemy przypuszczać, że jeśli nasze osiągnięcia nie są nawet w połowie tak duże jak jej, zaczniemy odczuwać frustrację czy poczucie wstydu. Dobrze pamiętam jak w liceum większość mojej klasy była bardzo dobra z matematyki. Ja nie znosiłam tego przedmiotu. Za każdym razem jak przychodziło do terminu oddawania sprawdzianów na mojej twarzy rysowały się piękne, czerwone plamy – odczuwanego przeze mnie wstydu po prostu nie sposób było nie zauważyć.

Siadając cicho w ławce zaczynasz zastanawiać się, dlaczego inni znów dostali piątkę, a Ty mimo szczerych chęci nadal pozostajesz w tyle. Do tego dochodzi obawa jak znów przyznać się rodzicom, że kolejny raz się nie udało. I znajome hasło domowe: „A jak poszło innym?” – to chyba najbardziej frustrujące pytanie, jakie można zadać dziecku!

Jeśli żyjesz w otoczeniu bliskich osób, które stale porównują Cię z innymi, stawiają Ci wysokie wymagania, a przy tym nie wspierają Cię w ich realizacji oraz nie pytają, czy są one zgodne z Twoimi marzeniami czy wartościami, a także oceniają Cię przez pryzmat osiąganych sukcesów, to może warto zastanowić się, czy takie środowisko nie jest przypadkiem destrukcyjne. Jeśli masz wokół siebie taką osobę, przy której nie boisz się powiedzieć o tym, że coś się nie udało, nie obawiasz się przyznania do popełniania błędu czy poniesionej w życiu porażki, to znalazłeś ogromne szczęście.

Pamiętaj o tym, że porażki zdarzają się każdemu (Brycz,2006). Nie można zatem myśleć kategoriami ich eliminacji z naszego życia, bo możesz szybko przekonać się na własnej skórze, że to po prostu jest niemożliwe. Nie wszystko od nas zależy. Czasem po prostu coś się nie udaje. Warto zatem poszukać wokół siebie takich osób, które będą nas akceptowały takimi, jakimi jesteśmy. Czując się bezpiecznie w relacji z drugim człowiekiem, lęk przed porażką może okazać się tylko kolejną z wielu emocji, jakie doświadczasz na co dzień.

Bibliografia:

  1. Brycz, H. (2006). Strategie samoregulacji w obliczu doznanej porażki. Przegląd Psychologiczny, t.49, nr 4, 400.
  2. Conroy, D. E., Willow, J. P., Metzler, J. N. (2002). Multidimensional fear of failure measurement: The Performance Failure Appraisal Inventory. Journal of Applied Sport Psychology, 14, 76-90.
  3. Fortuna, P. (2012). Pozytywna psychologia porażki. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 74-90.
  4. Kolber, M. (2016). Wirtualna koncepcja człowieka sukcesu – codzienność – rzeczywistość szkolna. Przegląd Pedagogiczny, nr 2, 78-83.
  5. Mańkowski, P. (2012). Kult zwycięstwa a presja społeczna. Od królestwa eudajmonii do królestwa piekła. W: Refleksje. Pismo naukowe studentów i doktorantów wnpid uam. Poznań: Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM, 47-57.

Autor: Daria Bębenek, psycholog

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *